Społeczności energetyczne, odnawialne źródła energii oraz praktyczne aspekty transformacji energetycznej były tematem wydarzenia podsumowującego realizację projektu HERCULES-CE, które odbyło się 27 października 2026 roku w województwie lubelskim. Spotkanie miało charakter tak zwanego transferring event i było okazją do zaprezentowania rezultatów projektu, wymiany doświadczeń oraz dyskusji o możliwościach rozwoju lokalnych inicjatyw energetycznych.
Projekt realizowany jest w ramach Programu Interreg Europa Środkowa i wspiera rozwój społeczności energetycznych poprzez współpracę partnerów z różnych regionów Europy. Z uwagi na zbliżające się zakończenie projektu, spotkanie miało szczególny charakter i stanowiło okazję do podsumowania ponad dwóch lat wspólnych działań.
Rezultaty projektu i doświadczenia lubelskiego pilotażu
Po otwarciu spotkania przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Strategii i Rozwoju Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego przedstawicielka zespołu realizującego HERCULES-CE w regionie zaprezentowała najważniejsze rezultaty projektu oraz działania prowadzone w województwie lubelskim.
Dużo miejsca poświęcono narzędziu REC Manager, jednemu z głównych rezultatów projektu. Przypomniano również efekty lubelskiego pilotażu, którego najbardziej widocznym rezultatem było przekształcenie Tomaszowskiego Klastra Energii w Roztoczańską Spółdzielnię Energetyczną.
REC Manager w praktyce
Możliwości narzędzia REC Manager przedstawiła ekspertka projektu HERCULES-CE. Platforma pozwala monitorować społeczności energetyczne, analizować dane oraz modelować różne scenariusze ich rozwoju i funkcjonowania.
Nie zabrakło także wniosków płynących z lubelskiego pilotażu. Jednym z najważniejszych wyzwań okazał się brak kompletnych i ustandaryzowanych danych energetycznych, zwłaszcza danych pomiarowych dostępnych w interwałach 15‑minutowych. To właśnie od jakości danych zależy skuteczność analiz, planowanie inwestycji i możliwości zwiększania autokonsumpcji energii.
Społeczności energetyczne od kuchni
Podczas prezentacji „Razem po tańszą energię. Społeczności energetyczne w praktyce” przedstawiciel Nadarzyńskiej Spółdzielni Energetycznej podzielił się doświadczeniami związanymi z funkcjonowaniem społeczności energetycznych. Omówiono między innymi ocenę opłacalności przedsięwzięcia, dobór źródeł energii, zwiększanie autokonsumpcji, magazynowanie energii oraz kontrolę kosztów.
Przedstawiciel Krajowej Izby Gospodarczej Społeczności Energetycznych przedstawił cztery modele organizacji lokalnej produkcji energii, bazujące na współpracy mieszkańców, społecznych inicjatyw mieszkaniowych, przedsiębiorstw i samorządów. Omówiono również praktyczne aspekty zużycia i rozliczania energii.
Dlaczego uczestników zainteresowały biogazownie?
Jednym z tematów, który wzbudził szczególne zainteresowanie uczestników, była prezentacja poświęcona biogazowniom rolniczym, przedstawiona przez przedstawicielkę Inicjatywy Społeczna Energetyka. Uczestnicy szczególnie interesowali się możliwością wykorzystania biogazowni w ramach społeczności i spółdzielni energetycznych oraz praktycznymi aspektami realizacji takich inwestycji.
Omawiano zarówno potencjalne korzyści, jak i bariery, w tym koszty inwestycyjne, wymagania techniczne czy kwestie związane z lokalizacją instalacji. Podkreślono również, że potencjał biogazowni w społecznościach energetycznych nadal nie jest w pełni wykorzystywany.
Wiele uwagi poświęcono także znaczeniu społecznej akceptacji dla tego typu przedsięwzięć i potrzebie prowadzenia otwartego dialogu z mieszkańcami. Zwrócono uwagę, że powodzenie inwestycji zależy nie tylko od aspektów technicznych i ekonomicznych, ale również od skutecznej komunikacji z lokalną społecznością.
Efektywność energetyczna i wsparcie dla inwestycji
Transformacja energetyczna powinna rozpoczynać się od poprawy efektywności energetycznej. Dopiero po ograniczeniu strat energii warto planować inwestycje w nowe źródła jej wytwarzania.
„Energią trzeba aktywnie zarządzać, a nie tylko ją kupować, bo najtańsza energia to ta, którą potrafimy mądrze wykorzystać” – podkreśliła przedstawicielka Mazowieckiej Agencji Energetycznej.
W prezentacji zwrócono również uwagę na dostępne możliwości uzyskania wsparcia technicznego dla podmiotów planujących inwestycje energetyczne i rozwój społeczności energetycznych.
Od klastra do spółdzielni
Jednym z najważniejszych punktów spotkania była prezentacja „Od klastra energii do spółdzielni energetycznej”, przygotowana przez przedstawiciela Roztoczańskiej Spółdzielni Energetycznej. Była to jednocześnie prezentacja najważniejszego rezultatu lubelskiego działania pilotażowego realizowanego w ramach projektu HERCULES-CE.
Przedstawiono drogę od Tomaszowskiego Klastra Energii do działającej dziś Roztoczańskiej Spółdzielni Energetycznej, wykorzystującej nowe możliwości stworzone przez zmiany w polskich przepisach. Pokazano również znaczenie współpracy samorządów i przedsiębiorców oraz rolę wsparcia udzielonego przez Województwo Lubelskie podczas przygotowania dokumentacji i rejestracji podmiotu.
Końcowa dyskusja potwierdziła, że zainteresowanie społecznościami energetycznymi stale rośnie. Uczestnicy zwracali uwagę na potrzebę dalszego upraszczania procedur, rozwijania narzędzi wspierających rozliczanie energii oraz tworzenia stabilnych warunków dla rozwoju lokalnych inicjatyw energetycznych.
Oficjalny portal województwa lubelskiego prowadzony przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego
