img
27-11-2014
imieniny: Franciszka, Kseni, Maksymiliana
zmień rozmiar czcionki A A A
img
Lubelskie Strona główna
img
img

Kwas chlebowy sapieżyński kodeński

 

Kwas chlebowy sapieżyński kodeński jest to tradycyjny wyrób pochodzący z północno-wschodniej części Lubelszczyzny. Po ostatecznym przygotowaniu posiada barwę od złotego do ciemno brązowego koloru. Jego smak jest słodkawy z delikatną esencją goryczki pachnie ziarnem zboża i rodzynkami. Kwas chlebowy bardzo dobrze gasi pragnienie oraz pomaga w regulacji procesów trawiennych.

Głównymi składnikami są mąka żytnia razowa otrzymywana ze zbóż rosnących na czystym ekologicznie obszarze Elżbięcina (gmina Kodeń), uprawiana na naturalnym oborniku. Chleb pieczony w piecu chlebowym opalanym na drwa żytnio razowy, po upieczeniu wysuszony w małych kromkach. Odpowiednia ilość wody pochodzącej ze studni głębinowej nie chlorowana. Rodzynki z winogron wysuszone późnym latem. Miód naturalny wielo kwiatowy lub cukier.

Tradycja wyrobu kwasu chlebowego łączy się ściśle z przybyciem rodu Sapiehów do Kodnia kiedy to Jan Sapieha bierze w posiadanie dobra kodeńskie, słynące z młynarstwa:
„Władysław Jagiełło zostawszy królem Polski chcąc zjednać sobie członków najbliższej, a zwaśnionej rodziny podarował Kodeń jednemu ze swych przyrodnich braci-Sapieże. Okolice Kodnia należały wówczas do czterech braci Raszyców, którzy na Bugu posiadali swe dziedziczne młyny. Jan Sapieha upodobał sobie te strony i zakupił od Raszyców owe młyny i ich 24 wioski wraz z poddanymi chłopami.” - Franciszek Jagiellak, Historia Kodnia wyd. drugie na prawach rękopisu. Kodeń n/Bugiem 1972 r.
Wedle ludowego przekazu wtedy to po raz pierwszy właściwości i smak kwasu opuściły wiejską chatę i zawitały na szlacheckich dworach jako niezawodne remedium na dręczące po sutych ucztach dolegliwości. Nie znaczy to, że kwas stał się tylko napojem leczniczym, nadal był najlepszym napojem dla spragnionych żniwiarzy, o czym mówi ludowa przyśpiewka:

Od dawien dawna słynie napój zdrowy:
kwas chlebowy,
pajda chleba za pazuchę,
bukłak kwasu
i chłop gotów w pole.
W gorącą posuchę
.”

Receptura wyrobu kwasu przekazywana była z pokolenia na pokolenie, a gospodynie rywalizowały ze sobą, o to która lepszy kwas wytworzy, co oceniane było podczas licznych jarmarków o odpustów. Aby zaspokoić pragnienie wszystkich chętnych kwas transportowany był w dużych beczkach tzw. „Kwasowicach”. Na czas żniw wyrabiano kwas słabszy - taki, który tylko gasił pragnienie-natomiast na jarmarki i odpusty nieco mocniejszy, aby rozweselił bawiących się ludzi. W dniu dzisiejszym kwas chlebowy otrzymał nawet miano „wiejskiej” oranżady. Chętnie piją go zarówno dzieci jak i dorośli.
„Jeszcze na przełomie XIX i XX wieku codzienne pożywienie mieszkańców wsi lubelskiej było mało urozmaicone.... Z napojów najpopularniejsze było słodkie i kwaśne mleko oraz serwatka. W lecie przygotowywano kwas chlebowy...”

Tajemnice tradycyjnych kuchni, Rumunia, Szwajcaria, Węgry, Polska. Lublin 2000, s. 35.


„Pożywienie....Idąc do pracy w pole brano z sobą przeważnie do jedzenia chleb, słoninę i wodę, czasem też kwas chlebowy i buraczany...” Rok obrzędowy mojego regionu. Alfreda Magdziakowa, Lublin 2003, s.66-67.
„Działo to się w Mieście Kodniu dnia 28 stycznia 1848 r. o godzinie 9 z rana stawił się Bazyli lat 20 mający, przyniósł ze sobą beczkę kwasu, złożył jako ofiarę, którą przyjęliśmy” - wypis z księgi parafialnej numer 1/1848.

 

 

 

 

 

 

Baleron Nadwieprzański

Boczek Nadwieprzański  
Całuski pszczelowolskie

Cebularz lubelski
Chleb ludwiński

Chleb ludwiński żytni
Chleb niedrzwicki
Chleb wiejski - dębowiecki
 Chleb wiejski z otrębami
 Chleb żytni tradycyjny
Chleb żytni wygnanowski

Chodelskie gołąbki z kiszonej kapusty
Ciasto staropolskie podhoreckie
Dzik w cieście

Forszmak lubelski

Gruszka suszona kraśnicka

Gryczak janowski

Gryczok Godziszowski

Grzaniec Marcina z Urzędowa
Jabłczanka z Fajsławic
Jabłka kraśnickie

Janowska nalewka miodowa

Kaczka czarna nadziewana

Kapusta z grochem i śmietaną

Kapusta kwaszona kraśnicka
Karasie z Polesia

Karp w śmietanie po poniatowsku

Karczmiskie pierogi z bobru (bobu)
Kaszanka "Nadwieprzanka"
Kaszanka pieczona z Dobrosławowa

Kiełbasa "Nadwieprzańska"
Kiełbasa wiejska z Dobrosławowa
Kiełbasa wieprzowa z Krzczonowa

Kodeński chleb razowy żytni
Konfitura poziomkowa
Konfitura różana z Końskowoli

Konfitura z owoców róży
Kordiał żurawinowy kraśnicki

Kraśnickie domowe wino owocowe
Krupnik pszczelowolski

Kulebiak generałowej Kickiej

Kwas chlebowy sapieżyński kodeński
Ludwińskie prosię faszerowane
Makaron jajeczny z Ludwina
Makowiec lubartowski
Malina kraśnicka
Maliniak kraśnicki

Malinóweczka

Masło z Bychawy

Masło z Opola Lubelskiego

Marchwiaki z makiem
Miodownik z Jaszczowa

Miód fasolowy

Miód gryczany Godziszowski

Miód gryczany z Lubelszczyzny

Miód malinowy

Miód pitny Czwórniak

Miód pitny Dwójniak

Miód pitny Półtorak

Miód pitny Trójniak

Miód rzepakowy z Roztocza

Nadwieprzański miód lipowy

Nadwieprzański miód wielokwiatowy

Naleweczka "Gruszkówka" z Kraśnika

Nalewka "Poziomkowa Leśna" z Kraśnika
Nalewka Ziemiańska
Nalewka z płatków róży

Nektar św. Eugeniusza - miód ziołowy

Ogórki kiszone kraśnickie

Olej lniany

Olej rzepakowy

Olej świąteczny roztoczański
Olej tarnogrodzki

Oranżada kąkolewnicka
Parowańce brzozowickie z kapustą i grzybami

Parowańce z kaszą jaglaną

Parowańce z serem
Parowańce żakowolskie z soczewicą
Paszteciki niedrzwickie z kapustą i pieczarkami
♦ Paszteciki z grzybami
Pączki żakowolskie z powidłami z antonówek
Pieczeń z szynki dzika - wędzona lub pieczona
Pierniczki ozdobne

Piernik lubelski
Piernik żydowski
Pierogi lipniackie z kapustą i grzybami

Pierogi nowodworskie
Pierogi olszewnickie z kaszą gryczaną
Pierogi turowskie z soczewicą
Pierogi z czerwoną fasolą
Pierogi zosinowskie z jagodami
Pierogi żakowolskie ze smażonymi ziemniakami

Pieróg biłgorajski

Pieróg gryczany

Polędwica nadwieprzańska
Powidła śliwkowe z Mikołajówki

Pralina z Lublina
Pyzy polskowolskie z mięsem
Racuchy turowskie

Racuchy z makiem

Rogaliki półfrancuskie śmietanowe z masą orzechową i różą

Rudnicki pieróg jaglany

Ser zabłocki
Sery z ziołami

Sękacz podlaski
Sok z Maliny Kraśnickiej
Syrop malinowy z Mikołajówki
Szarytka w marynacie

Szyneczka z karpia z Pustelni

Szynka domowa roztoczańska

Szynka nadwieprzańska
Szynka wieprzowa z Krzczonowa

Świnia rasy puławskiej
Tertuny brzozowickie z soczewicą

Twaróg z Bychawy
Tymianek z Fajsławic
Wafle tortowe suche
Warzonka kryształówka
Werbkowickie placki z soczewicy

Wędzone dzwonka karpia z Pustelni

Witaminy Eremity

Woleńskie kartoflaki
Zawijaki wygnanowskie

Zawijas nasutowski
Zupa cebulowa z Goraja
Zupa chłopska fajsławicka

Żurawinówka biłgorajska

Żurawinówka Momocka

img



Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie

ul. Spokojna 4, 20-074 Lublin, tel. 81 44 16 600, faks 81 44 16 602
Redakcja serwisu - Departament Promocji i Turystyki UMWL 
/ Informacje o plikach cookies /